ΙΣΤΟΡΙΑ
Κάνοντας μια σύντομη αναδρομή στο παρελθόν για το Ξυλόκαστρο βρίσκουμε ότι φέρει το όνομά του, από το ομώνυμο κάστρο που είχε κτιστεί επί εποχή Φραγκοκρατίας στην ευρύτερη περιοχή, περίπου εν έτη 1260. Το κάστρο μας μεταφέρει την οπτική του επαφή έως τον Ακροκόρινθο αλλά και σε όλο τον κορινθιακό κόλπο. Μεταγενέστερα, το 1402, καταστράφηκε από σεισμό. Το όνομα του επανεμφανίζεται σαν Scilo-Castro και Solo-Castro μέσα από τους Ενετικούς καταλόγους στην περιοχή ανατολικά του ποταμού Σύθα έως το 1640. Μετέπειτα, στους επόμενους χάρτες αναφέρεται σαν Xilo-Castro, δυτικά από τον ποταμό Σύθα, συμπεριλαμβάνοντας τα τωρινά χωριά και οικισμούς.
Η ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΚΑΣΤΡΟΥ ΣΗΜΕΡΑ
Ένας από τους μεγαλύτερους δήμους σε έκταση στην Ελλάδα, απαριθμεί είκοσι πέντε χωριά στην περιφέρειά του. Με πληθυσμό που φτάνει τις επτά χιλιάδες κατοίκους το χειμώνα και τις τριάντα χιλιάδες το καλοκαίρι, αποτελεί ένα εφαλτήριο από την Αθήνα, για διασκέδαση αλλά και ηρεμία. Το Ξυλόκαστρο, έχει τη δυνατότητα να καλύψει τις ανάγκες και του πιο απαιτητικού επισκέπτη. Η πλούσια αγορά του συνδυάζει ποιότητα και έχει έντονο το παραδοσιακό στοιχείο, προσδίδοντάς του μια κοσμοπολίτικη εικόνα. Μια μεγάλη ποικιλία από ταβέρνες στην παραλία με παραδοσιακούς μεζέδες και θαλασσινά, θα σας εντυπωσιάσουν ευχάριστα. Μην παραλείψετε όμως να δοκιμάσετε το φρέσκο ψάρι του κορινθιακού ,όπως σαρδέλα, γαύρο, αθερίνα, γόπα κα. Στη συνέχεια για γλυκό στην παραλία με το ηλιοβασίλεμα, είναι μια εικόνα που θα σας μείνει αξέχαστη. Σειρά τώρα παίρνει η έντονη νυχτερινή ζωή στην δυτική πλευρά του Ξυλοκάστρου. Εν κατακλείδι ο θερινός κινηματογράφος, τα καΐκια που επιστρέφουν στη μαρίνα, ο ήχος της καμπάνας της εκκλησίας του Αγίου-Βλασίου και ο παφλασμός από το κύμα της θάλασσας, σφραγίζουν τη παραμονή του κάθε ταξιδιώτη στο Ξυλόκαστρο.
Ο περίφημος Πευκιάς του Ξυλοκάστρου, με μήκος που αγγίζει τα δύο χιλιόμετρα και πλάτος 80 έως 200 μέτρα βρίσκεται στην βορειοανατολική πλευρά του και βρέχεται από τα καταγάλανα νερά του κορινθιακού κόλπου. Συνολικά περιλαμβάνει 83 διαφορετικά είδη χλωρίδας, από χαλέπιος πεύκη, σχίνο, μυρτιά, λυγαριά, φοινικικό πουρνάρι και μαζί με τα 17 είδη που έχουν αναπτυχθεί στην υφάλμυρη ζώνη, που όλα μαζί δικαιολογούν επάξια τον τίτλο του πευκιά ως 'Αισθητικό Δάσος'. Ένα μονοπάτι διατρέχει σε όλο το μήκος του, δίνοντας την ευκαιρία για περίπατο, ή τρέξιμο, για στιγμές χαλάρωσης που συνδυάζουν το πράσινο του πεύκου και το γαλάζιο της θάλασσας σε ιδανική αναλογία.. Η επίδραση αυτή, συναντιέται και με ανθρώπους της τέχνης, που την εξέφρασαν μέσα από την ποίηση και την λογοτεχνία, όπως ο Άγγ. Σικελιανός, ο Κ. Καρυωτάκης και πολλοί άλλοι μέχρι σήμερα. Δεν είναι τυχαίο, πως για πολλά χρόνια ο Πευκιάς και η θάλασσα του Ξυλοκάστρου αποτελούν πόλο έλξης για πολλούς επισκέπτες και διατηρούν αμείωτο το ενδιαφέρον, με αναμνήσεις από τους γηραιότερους και ζωντάνια από τους νεότερους.
Το Ξυλόκαστρο ακολουθεί κατά μήκος τη νότια ακτογραμμή του κορινθιακού κόλπου. Στην ανατολική πλευρά βρίσκουμε ακτές με ψιλό βότσαλο, με φόντο τον Πευκιά, ενώ στη μαρίνα δυτικότερα, απλώνονται οι αμμουδιές. Οι παραλίες είναι βραβευμένες με τρεις γαλάζιες σημαίες, και ανταποκρίνονται στα διεθνή πρότυπα υγιεινής και ασφάλειας. Μέρος ιδανικό για θαλάσσια σπορ, όπως wind surfing, jet-ski, ψάρεμα, κανό, θαλάσσιο ποδήλατο και κολύμβηση.
Όσον αφορά τους θρησκευτικούς προορισμούς, υπάρχουν αξιόλογες εκκλησίες και μοναστήρια. Στο κέντρο της πόλης, βρίσκεται ο Άγιος Βλάσης, ο μητροπολιτικός ναός του δήμου, ο οποίος χτίστηκε στις αρχές 20ου αιώνα. Συγκεκριμένα χτίστηκε σε παλαιότερα θεμέλια ναΐσκου, με θαυμάσιες βυζαντινές τοιχογραφίες του Σπ. Βασιλείου, Αγ. Αστεριάδη και Φ. Κόντογλου .Σε απόσταση ενάμιση χιλιομέτρου από το κέντρο του Ξυλοκάστρου, θα συναντήσουμε τον επιβλητικό ναό της Παναγίας της Φανερωμένης. Ο αρχιτεκτονικός ρυθμός του πηγάζει από τους κλασσικούς αρχαίους ελληνικούς ναούς. Τέλος, το μοναστήρι της Παναγίας στην Κορφιώτισσα, (ή αλλιώς βουνό της Παναγίας), που απέχει μισή ώρα με αυτοκίνητο από το Ξυλόκαστρο, είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Η ιδανική θέση του μοναστηρίου, στην κορυφή του βουνού, προσφέρει πανοραμική άποψη του κορινθιακού κόλπου και της ορεινής Κορινθίας αφήνοντας μια ανεπανάληπτη εμπειρία για τον επισκέπτη.